Zen

Zen is een vorm van het Benboeddhisme - maar feitelijk zonder enige vaste geschreven regels of referenties naar de Boedha als ware deze een "heilige" - die volgens de overlevering is ontstaan in India en die in de 5e eeuw zou zijn geïntroduceerd in China. Daar kwam Zen tot grote bloei, maar tegenwoordig geldt vooral Japan als het centrum van het Zen.

Een tak van Zen Soto legt de nadruk op za-zen: meditatie als middel tot verlichting. Bij deze meditatievorm zijn onder andere beheersing, wijsheid en een goed gevoel voor humor van belang. Een ander belangrijk element van Zen is de Koan (Rinzai Zen tak), een soort puzzel die niet langs logische weg kan worden opgelost (vaak paradoxaal).

In bijna ieder boek of artikel over Zen wordt al in een vroeg stadium vermeld, dat het eigenlijk onmogelijk is Zen te beschrijven of uit een boek te leren. Dit geldt eens temeer voor Satori, de plotselinge ultieme Zen ervaring die veelal pas na jaren van training doorbreekt en waarbij alle puzzelstukjes in één klap op hun plaats lijken te vallen. Zen geeft echter ook aan dat aan deze soort van verlichting geen wonderbaarlijke eigenschappen toegekend moeten worden! Het kan iets heel eenvoudigs zijn, wat mensen ineens mystiek inzicht kan geven omtrent de persoonlijke verlichting en de zin (Zen Satori) van het leven.

In de 6de eeuw voor onze tijdsrekening had Boedhha Shakyamuni een grote ervaring in het ontwaken. Zijn leer spreidde zich in heel India uit. Rond 500 na Chr. geraakt de leer door de monnik Bodhidharma in China bekend onder de naam ch'an. Pas in de 20ste eeuw zou Zen ook in het westen meer bekendheid krijgen.

Zitmeditatie



Het beoefenen van zitmeditatie (zitten en mediteren) wordt zazen genoemd. Za betekent 'zitten' en Zen betekent 'concentratie', 'begrijpen'. Bij zazen kan men denken aan meditatietechniek, maar dat is het niet. Men zit stil en bewegingsloos op een bankje,kussen of stoel, geconcentreerd met een goede lichaamshouding op elke inademing en uitademing.

De Zenweg

De Zen weg is een weg van loslaten, van leeg worden. Als zodanig is Zen ten diepste verwant met het onaangeklede hart van elke religie. Zen als stilzitten voor het mysterie: zonder woorden,zonder beelden. Want uiteindelijk zijn geschriften en rituelen niets meer dan tijdelijke hulpmiddelen, bestemd om uiteindelijk ook losgelaten te worden.

De Zenoefening

Zen vraagt oefening,veel geduld en aandachtig toekijken hoe je telkens weer gehecht raakt, hoe die immer veranderde som van gehechtheden het ik uitmaken waar we zo heilig in geloven.

Bij een oude Zen meester

Een hoogleraar professor filosofie kwam eens op bezoek bij een beroemde Zen meester. Hij had heel veel gestudeerd en een heleboel vragen branden op zijn tong. Over het goddelijke en de relatie tot de mens, je gevoel en over mediteren en de stilte in jezelf. En nog meer van dat soort belangrijke en ingewikkelde kwesties.

De Zen meester liet de professor binnen en zei: " U bent van ver gekomen. Laat ik u eerst een kommetje thee inschenken".

De professor zat al met zijn blocknote vol met vragen klaar en vond het, om eerlijk te zijn eigenlijk tijdverlies. Maar hij wachtte ongeduldig maar beleefd tot dat de thee arriveerde. Toen eindelijk het dienblad met de theepot en de kommetje op tafel stond zat de professor te wippen op zijn stoel. Hij wilde al zijn belangrijke en interessante vragen stellen.

"Nee, nee". Onderbrak de Zen meester hem. "Wacht nog even en misschien wordt het u al veel duidelijker bij het thee drinken".

Is hij gek vroeg de professor zich af. Ik heb allemaal vragen over hele belangrijke en ingewikkelde zaken zoals mediteren en hij denkt dat ik iets heb aan een suf kommetje thee drinken. Is hij wel zo slim? Volgens mij is hij gek concludeerde de professor. Maar om de oude meester niet te kwetsen, hield hij ongeduldig maar netjes zijn kommetje omhoog zodat de oude meester de thee kon inschenken. De oude meester nam de theepot en schonk. Het kommetje raakte vol, de thee liep over de rand van het kommetje, via het nette pak van de professor zo over het vloerkleed.

"Stop"! riep de geleerde professor." Ziet u dan niet dat het kommetje allang vol is"!

"Jawel", zei de Zen meester. "Net als u. Ziet u niet dat u hoofd al vol zit met vragen. Het heeft geen enkele zin om antwoord te geven op uw vragen. Er kan niets meer bij in het hoofd van u. Het stroomt over van de vragen, argumenten en vooroordelen. Mijn hele huis is er vol van sinds u hier zit. Ga naar huis en maak uw hoofd leeg en kom dan maar weer eens praten", zei de Zen meester.

Zen is Zen vergeten

Zo is het een beetje met ons allemaal. We weten zoveel en dat is zo handig. Maar ook niet meer dan dat. Want ons vele weten, de immer voort malende beeldenstorm in onze geest verhindert dat we zien, direct, zonder die constante, opdringerige ezelsbruggetjes van gedachten en gevoelens. De Zen-weg is een weg van bevrijding. Bevrijding uit de kleine geest, bevrijding tot onze oorspronkelijke geest; tot het "gezicht dat het onze was nog voor onze ouders geboren waren". Bevrijding die niet alleen de eigen persoon tot inzet heeft, maar alle levende wezens liefdevol omvat.

Zen is Zen vergeten. (Uiteindelijk na Zen is alles weer zoals het is ... mogelijk gedeeltelijk zoals je de wereld zag, toen je nog een kind was)

Zen is gewoon de dingen(goed)doen die je moet doen, zonder je erbij druk te maken over het resultaat of je af te laten leiden door negatieve gerelateerde emoties en zaken. Zen is eenvoudig, zacht en simpel, maar ook extreem hard, moeilijk en zwaar en enigszins anarchistisch. Zen is een religie zonder een God. Zen kent geen toekomst en geen verleden. Zen kent geen vaste regels. De Kennis over Zen ligt niet in officiele geschriften vast. Zen kan in/bij alle taken van het leven worden toegepast. Zen is alles en niks. Zen heb je niet begrepen als je denkt dat je het volledig beheerst en snapt. Zen gaat namelijk over het ultieme mysterie van het leven.

Kom volledig tot rust in deze interactieve van ZEN! Klik