Liefde geneest

Openheid is het beste antwoord op eenzaamheid.

Het komt voor dat we ernaar verlangen iemand te helpen van wie we heel veel houden, zonder dat we iets kunnen doen. De omstandigheden laten niet toe dat we hem of haar benaderen, of de ander sluit zich af voor elk gebaar van solidariteit of steun. Dan rest ons niets anders dan liefde.

In zulke tijden, waarin we niets anders kunnen uitrichten, kunnen we nog altijd liefhebben – zonder een beloning, een verandering of dankbaarheid te verwachten. Als we dat kunnen doen, zal de energie van de liefde het Universum om ons heen beginnen te transformeren. Waar deze energie ook verschijnt, ze bereikt altijd haar doel.

"Tijd verandert de mens niet. Wilskracht verandert de mens niet. Liefde verandert hem." zei evangelist Henry Drummond.

Ik las onlangs in de krant over een meisje in Brazilië dat door haar ouders ernstig was mishandeld. Ten gevolge daarvan kon ze zich niet meer bewegen en verloor ze haar spraakvermogen. Toen ze in het ziekenhuis was opgenomen, werd ze verzorgd door een verpleegster die elke dag tegen haar zei: "Ik houd van je". En al verzekerden de dokters haar dat het kind haar niet kon horen en dat al haar pogingen tevergeefs waren, toch bleef de verpleegster zeggen: "Vergeet niet dat ik van je houd." Drie weken later leerde het kind weer bewegen. Vier weken later kon ze weer praten en lachen. De verpleegster heeft nooit interviews gegeven en haar naam kwam niet in de krant, maar ik wil dit hier vastleggen, zodat we het nooit vergeten: liefde geneest.

Het zou onverantwoordelijk van me zijn te proberen een definitie van liefde te geven, omdat ook ik – net als ieder ander mens – liefde alleen maar kan ervaren. Er zijn duizenden boeken over geschreven, er zijn talrijke toneelstukken, films, gedichten en uit marmer of hout gebeeldhouwde gestalten aan gewijd, en toch kan een kunstenaar slechts een indruk van een gevoel overbrengen, niet het gevoel zelf. Ik heb echter geleerd dat dit gevoel aanwezig is in kleine dingen en zich manifesteert in onze meest onbeduidende daden; daarom is het nodig je aandacht altijd op liefde te richten, of we nu tot handelen overgaan of niet.

De telefoon pakken en de warme woorden uitspreken die we steeds hebben uitgesteld. De deur voor iemand openen die onze hulp nodig heeft. Een baan aannemen. Een baan opgeven. Een beslissing nemen die we voor ons uit hebben geschoven. Vergeving vragen voor een fout die we hebben gemaakt en die aan ons blijft knagen. Iets opeisen wat ons toekomt. Vaste klant worden bij een bloemist in de buurt, een winkel die van veel groter belang is dan de juwelier. Muziek hard aanzetten als de persoon van wie je houdt er niet is, maar de volumeknop terugdraaien als hij of zij in de buurt is. Weten wanneer je 'ja' en 'nee' moet zeggen, omdat liefde werkzaam is in al onze vormen van energie. Een sport ontdekken die je met z’n tweeën kunt doen. Geen recept volgen, ook niet in deze alinea – want liefde vergt creativiteit.

En wanneer er niets van dit alles mogelijk is, wanneer ons alleen nog maar eenzaamheid rest, denk dan aan dit verhaal dat een lezer me ooit heeft gestuurd:

Een roos droomde dag en nacht van bijen, maar geen streek ooit op haar bloemblaadjes neer. Toch ging de bloem door met dromen: tijdens de lange nachten stelde ze zich een hemel vol bijen voor die neerdaalden om haar vurig te kussen. Zo bleef ze goed tot de volgende dag, toen ze zich opnieuw opende voor het zonlicht.

Op een nacht vroeg de maan,die wist van de eenzaamheid van de roos:

"Ben je niet moe van het wachten?"

"Misschien, maar ik moet het blijven proberen."

Waarom?"

"Omdat ik zal verwelken als ik niet open blijf staan.
"Want soms, wanneer eenzaamheid alle schoonheid dreigt te vermorzelen, kunnen we alleen maar weerstand bieden door open te blijven staan.

Paulo Coelho
uit: Als een rivier

Eenzaamheid (de oude man)

''Leuk u hier weer eens tegen te komen', zeg ik tegen de oude man die naast me is komen zitten op het bankje in het park. 'Hoe gaat het met u?'

'Ach, wat zal ik zeggen, het houd niet over,' antwoord hij.

Hij kijkt me van opzij met een droeve blik aan. Ik knik begrijpend, en besef dat dit anders is dan dat men terloops op straat aan een voorbijganger vraagt: 'Hoe gaat het?', en het antwoord steevast: 'Goed' luidt. Het zijn van die sociale regeltjes die bij voorbaat vastgelegd zijn.

Er zijn mensen die deze regel doorbreken en een heel verhaal beginnen over hun wel en wee. De schrik slaat de toehoorder om het hart, en na vijf minuten word er op het horloge gekeken en word er medegedeeld dat er een belangrijke afspraak wacht.

'We spreken elkaar,' word er gezegd, en de toehoorder maakt zich snel uit de voeten naar een afspraak die nooit is gemaakt.

'Weet u,'

vervolgd de oude man, 'ik ben twee jaar geleden mijn vrouw verloren, en kinderen heb ik niet. Mijn hond heeft een maand geleden het loodje gelegd, en met de buren heb ik totaal geen contact.' Ja, een buurjongen stormde laatst langs me heen de trap op en riep:

'Hé man,' waarbij hij op een rare manier met zijn vingers knipte.'

'Dag jongeman,' zei ik terug, want dat ben ik nu eenmaal zo gewend.'

'De tijden veranderen,' antwoord ik, 'en veel dingen worden er inderdaad niet aangenamer op.'

'Weet u waar ik bang voor ben,' gaat de oude man verder, 'dat ik op een dag niks meer kan, en in zo'n verpleegtehuis terecht kom. Dat ze je op zo'n debiele manier gaan toespreken, terwijl je nog bij je volle verstand bent. Dat ze zo opgewekt en vrolijk tegen je doen, terwijl je onderuitgezakt in je stoel depressief zit te wezen.

Dan heb je nog mazzel, want voor hetzelfde geld lig je uren op de grond nadat je gevallen bent, en krijg je een grauw en een snauw van een verpleegster met een burnout die je uiteindelijk vind.

Personeelstekort is de oorzaak. De oudjes zijn de sluitpost van de begroting. Nog even en ze moeten hun eigen wc papier betalen.'

'Oh, er was al een tehuis die dat in wilde voeren, en een ander tehuis had besloten Ranja ipv soep te serveren tussen de middag,' zeg ik tegen de oude man, waarbij ik niet de illusie heb dat ik hem met deze opmerking opmonter.

Dat er bakken met ontwikkelingsgeld naar corrupte regimes gaan in verre landen ipv naar de bevolking aldaar bespaar ik hem. Ook dat de criminaliteit niet alleen veel leed veroorzaakt maar de samenleving ook nog eens miljoenen kost, wil ik nu niet noemen.

'Eenzaamheid doet soms vreemde dingen met je,' zegt de oude man peinzend nadat er een korte stilte is gevallen. Vorige week had ik zomaar veertig euro over omdat ik iets terug had gekregen van het gas en licht. Ik ging een wandelingetje maken, en ineens stond ik voor een telefoonwinkel. Er lagen van die mobieltjes in de etalage.' 'Een mobieltje, nu kan ik iedereen overal bellen,' flitste het door mijn hoofd, en voor ik het wist stond ik binnen. Ik kocht een mooie zwarte met een zilveren randje, en thuisgekomen zette ik het met veel moeite in elkaar. Ik keek met grote voldoening naar het apparaat, en gleed met mijn vinger langs de toetsen.

Toen drong het langzaam tot me door dat er dan ook iemand moet zijn om mee te kúnnen bellen. Hij ligt nu ongebruikt in een la.

'Ja, eenzaamheid doet soms vreemde dingen met je.'

Citaten over eenzaamheid

Alleen is maar alleen,

denkt zelfs de zandkorrel,

met een woestijn om zich heen.

***

Eenzaamheid is blindheid,

je ziet de mensen niet

die om je geven.

Ash D.M.

Eenzaamheid is nooit erger

dan in het gezelschap

van iemand anders.

***

Een mens is nooit actiever

dan wanneer hij niets doet;

nooit minder eenzaam

dan wanneer hij alleen is.

***

Wie smaak vindt in het lezen van goede boeken

is bij machte om eenzaamheid te dragen,

om het even waar en met groot gemak.

Gandhi

Eenzaam is degene

die voor niemand nummer één is.

H. Deutsch

Als er inderdaad zoveel mensen eenzaam zijn,

vind ik het heel egoïstisch van hen,

dat ze allemaal alleen eenzaam zijn.

W. van Broeckhoven

Nodig eens een eenzame uit

en ontvang hem zo slecht

dat hij nadien blij

is eenzaam te zijn.

***

Aan wie liefheeft,

lijkt de geliefde altijd eenzaam.

***

Elke mens is alleen

en die naast ons lopen zijn vreemden

die vroeg of laat

tot dezelfde ontdekking moeten komen.

M. Gijsen

Je bent niet gauw eenzaam.

Tenslotte heb je altijd jezelf nog.

J. Linders

Wanneer ik aan

mijn eenzaamste ogenblikken denk,

zat er gewoonlijk iemand naast me.

***

Hij voelt zich zo eenzaam

dat hij erom smeekt

adviezen te mogen geven.

Canetti

Wie eenzaam is

moet maar 

een goudvis kopen

en zwemvliezen.

Mijlemans

Hij was erg eenzaam.

De enige groep die hij kende

was zijn bloedgroep.

W. van Broeckhoven

Eenzaamheid:

hoogmoedig ideaal voor wie als kind

weinig liefde heeft gekregen.

Ferrucci

Een van de vele vormen van eenzaamheid

is een herinnering hebben

en er niet kunnen over praten.

Brigitte Bardot

Eenzaamheid: de zekerheid dat je niemand ziet

als je de deur opent als er geklopt wordt.

Luc Lamon

Men kan beter

een drank delen die eenzaamheid heet

dan alleen drinken.

Billy Joël

Ga de weg van de eenzaamheid

en je zult merken dat je niet eenzaam bent.

***

Ik ga de totale eenzaamheid opzoeken.

Wie gaat er mee?

***

Wie geen plezier vindt in eenzaamheid

zal niet van de vrijheid houden.

A. Schopenhauer

Het meeste verkeer komt voort

uit de angst alleen te zijn.

Indien de mens erin slaagde

te berusten in zijn eenzaamheid

zou het gras tussen de straatstenen groeien.

G. Bomans

De geestdriftigste

lofredenaars der eenzaamheid

wonen in grote steden.

Otto Weiss

Het gerecht eenzaamheid smaakt goed,

als je het maar niet elke dag eet.

***

Eenzaamheid is een heel goed gevoel

om met iemand te delen.

***

De eenzaamheid maakt ons soms zo ellendig,

dat wij zelfs lijden onder de afwezigheid van personen,

die wij eigenlijk niet kunnen uitstaan.

***

Toen haar man stierf,

hield zij op zich alleen te voelen.

Gilbert Cesbron

Je spiegel verdubbelt je eenzaamheid.

Gilbert Cesbron

Eenzaamheid heeft op sommige mensen

dezelfde uitwerking als wijn;

zij moeten er niet te veel van nemen,

want ze stijgt hun naar het hoofd.

M. Coleridge

Eenzaamheid is een goede plaats om te bezoeken,

maar een slechte plaats om te verblijven.

J. Billings

Eenzaamheid te kunnen verdragen is een kracht;

slechts eenzaamheid te kunnen verdragen een zwakheid.

***

Eenzaamheid is een mooie zaak,

maar je hebt iemand nodig die je dat vertelt.

 De Balzac  

Eenzaamheid is een muur

geschilderd op een raam.

B. Seulsten

Het zou een hoofdelement

van de opvoeding der jeugd moeten zijn

haar te leren eenzaamheid te verdragen,

daar deze een bron van geluk en gemoedsrust is.

A. Schopenhauer

Eenzaamheid is voor de geest

wat dieet is voor het lichaam.

Vauvenargues

De eenzaamheid is een stille storm

die al onze dode takken afbreekt.

K. Gibran

Eenzaamheid:

een onderonsje met jezelf.

Wastijn

Nodig eens een eenzame uit.

Een echte babysit is toch niet meer te betalen.

De kluizenares

Om onderscheid te maken tussen twee vormen van eenzaamheid kunnen we een overgang maken van een kluizenares die vastzit in isolement en wantrouwen, naar een vrouw die geniet van de eenzaamheid en erdoor groeit. De ene vorm is het fundament van geestelijk leven en geneest de ziel. Deze eenzaamheid heeft vele gezichten: zachtmoedigheid, intensiteit, innerlijk schouwen, extase, sereniteit, ontzag, een stille Goddelijke energie, innerlijke en uiterlijke vrede. Ze neemt het lijden niet van ons af, ze roept ons op om delen van onszelf op te offeren om ons in contact te brengen met iets groters. Ze kan ons een gevoel van eenheid geven zoals de dichter Rilke zei in zijn brieven aan een jonge dichter:

"Liefde betekent dat twee eenzaamheden elkaar beschermen,

begrenzen en groeten.

Daartegenover staat een eenzaamheid waarin we ons verlaten voelen, afgewezen of verloren. We voelen ons wanhopig, slachtoffer, een speelbal van het lot. Je kunt in een groep mensen of samen met iemand nog eenzamer zijn dan op jezelf want dan voel je de medelijdende projecties van anderen het meest, en het eenzame, bange kind in jou schaamt zich. Maar ook deze eenzaamheid bergt het zaad van de genezing in zich, want angst kan tot ontzag leiden en tot inzicht in jezelf. Dit gold voor Heather die van nature een Kluizenares was. Als kind was Heather een buitenbeentje in de familie. Zij snapten niet waarom zij graag op haar kamer zat en waarom zij niet van feestjes hield. Door alle kritiek en omdat zij zich op school een buitenstaander voelde begon zij zich af te vragen of er iets mis was met haar. Zij voelde zich schuldig en beschaamd omdat zij zo anders was.

Na haar afstuderen woonde zij een aantal jaren met een vriend, maar toen er een eind aan de relatie kwam vond zij het heerlijk om weer alleen te wonen met haar katten. Toch verlangde zij ernaar een zielsverwant te ontmoeten; ze leed toch onder de eenzaamheid, voelde zich veroordeeld door haar familie omdat ze niet getrouwd was en was kwaad dat zij in hun ogen een oude vrijster was.

Heel belangrijk was het toen zij The House by the sea van Mary Sarton las. Daarin ging het niet alleen over de negatieve kanten van het alleen zijn, maar ook over de behoefte van de schrijfster aan eenzaamheid. Heather begreep toen dat eenzaamheid essentieel kan zijn voor het creatieve proces en je kan helpen jezelf te vinden. Als je er anders naar keek kon je eenzaamheid beleven als een positieve manier van alleen zijn en als leven in vrede met jezelf. Heather kon nu beter accepteren dat ze was zoals ze was: haar neiging tot afzondering was niet ongezond zoals ze had gevreesd , maar een zeldzaam, waardevol geschenk. Ze besefte dat de Kluizenares in haar haar een basis gaf van waaruit zij zich tot anderen en de maatschappij kon wenden.

Uit de Ongetemde feeks
Linda Leonard

Eenzaamheid

Eenzaam en onbegrepen voel ik me soms klein.

Liefde en wijsheid heb ik genoeg gegeven

maar slechts jij zag mijn eenzaamheid en pijn.

Werd het niet hoogtijd dat iemand dit ging zien?

Was het geen toeval dat wij elkaar troffen misschien?

Het kunnen waarnemen daar van

daar in ben jij voor mij nog steeds de enige.

Je geeft me de kans
om mijn emotionele behoeften te lenigen.

Wordt het misschien tijd
dat mensen hier over na gaan denken?

Ik ben helaas niet de enige in de wereld
die dit allemaal beleeft.

De mensen kijken en luisteren niet meer naar elkaar

laat staan dat men iets om een eenzaam mens geeft.

Is het geen tijd
dat zij opnieuw leren om waar te gaan nemen?

Niet met de ogen maar met het hart.

Het liefdevolle hart, dat velen inmiddels verloren zijn.

Nu het eigen hart zoekend bij een ander

niet begrijpend dat zoiets zo niet werkt.

Wie geen liefde kan voelen voor zichzelf

wie zich zelf nog niet begrijpt

daarin is het waarnemen nog niet gerijpt.

Liefdevol aanwezig zijn voor elkaar

is meer dan het geven van waardevolle geschenken

in deze aardse wereld vol eenzame eilandjes

waarin men elkaar niet kent noch begrijpt

het inzicht in het leven "soms" langzaam rijpt.

Eenzaamheid

Er zijn zoveel mensen in deze wereld, die zeggen dat al die miljarden mensen eenzaam zijn. Dit is een interessante uitspraak, want eenzaamheid bestaat alleen in jezelf.
Het is een waarneming of een idee.

Het is bovendien interessant, dat de media en tijdschriften juist de eenzaamheid promoten. In films, media en tijdschriften zie je, hoe mensen relaties met elkaar hebben. Dus degenen die alleen zijn, ervaren eenzaamheid, omdat ze kennelijk geen partner hebben met wie ze zich tot uitdrukking kunnen brengen.

Eenzaamheid ontstaat, omdat men zichzelf niet aanvaardt, omdat men niet intiem is met zichzelf en omdat men zich niet lekker voelt met zichzelf. Eenzaamheid is de interpretatie van het bewustzijn-systeem van 'alleen zijn' Dit is des te meer interessant, omdat het Verenigd Veld, waarin mensen zich ervaren en geen partner hebben met wie ze een relatie hebben, bepaalt dat het een ziekte is om geen sex te hebben. Als je alleen bent zonder partner, ben je een out-cast. En op die manier is het zogenaamd vanzelfsprekend dat je eenzaamheid ervaart. En natuurlijk hebben alle bijkomende emoties en gevoelens zich verzameld en een conflict in zichzelf gevormd vanwege de eenzaamheid. Zijn wij in feite niet allemaal alleen in deze wereld?

We zijn niet met elkaar verbonden. Al zijn er personen die met elkaar zijn verbonden, zijn ze nog steeds alleen! In mezelf ben ik alleen. Als je mensen ziet rondlopen met of zonder iemand toch zijn ze allemaal alleen. Maar een afwijking in dat 'alleen zijn' is de eenzaamheid geworden. Eenzaamheid is de interpretatie van het bewustzijnsysteem van 'alleen zijn'.

Door alleen te zijn sta je in alles als één - in eenheid en gelijkheid van het leven als alles als één en gelijk als alles van het bestaan. Realiseer je, dat eenzaamheid alleen bestaat in het bewustzijnsysteem.

Het bewustzijnsysteem heeft altijd iemand nodig, wil altijd iemand om zich heen hebben, heeft altijd het verlangen naar gezelschap. Het bewustzijnsysteem móet relaties hebben in één of andere vorm. Het bewustzijnsysteem loopt anders leeg. Het heeft andere mensen nodig om zich te voeden met andermans ellende.

Want iedereen in deze wereld is in feite miserabel. Niet weinig, maar heel erg. Het neemt extreme vormen aan, want de mensen beginnen zich te realiseren, dat relaties alleen niet het innerlijke verdriet, de innerlijke eenzaamheid, de innerlijke spijt, de innerlijke woede kunnen helen, maar ze weten ook, dat er geen toevluchtsoord is, dat ze er niet voor kunnen vluchten. Er is niemand en geen plek meer, waar ze naartoe kunnen gaan.

Dus mensen, realiseer je, dat de enige plek die je hebt, jezelf is. Aanvaard dat je in deze wereld alleen bent, zoals iedereen van ons alleen is. Eén met alles als wie we zijn.

Je moet je ook realiseren, dat eenzaamheid een teken is dat de geest een tekort heeft aan energetische voeding van andere mensen in relaties. Als je eenzaam bent, aanvaard dan dat je alleen bent. Heb er vrede mee, want wat kun je eraan veranderen? Je kunt wegzakken in je eigen eenzaamheid met zelfmedelijdend verdriet.

Maar je kunt ook zeggen:

"Ik ben alleen,

ik ben met mezelf als mezelf

en hoe zou ik het vinden om mezelf te ervaren?"

Dus eenzaamheid is eigenlijk niet echt! 

Het is helemaal niet echt, maar het is een kronkel van de geest.

Ik heb de eenzaamheid recht in de ogen gekeken

Een inspirerend persoonlijk verhaal van iemand die de eenzaamheid recht in de ogen heeft gekeken en hoe hij met zijn eenzaamheid is omgegaan. Wat hij hiervan geleerd heeft en hoe hij nu in het leven staat.

Eenzaamheid

Ik heb de eenzaamheid recht in de ogen gekeken. Ik kon er ook voor vluchten door me krampachtig vast te houden aan mensen uit het verleden, door verwachtingen te scheppen naar mijn kinderen, door me zoveel mogelijk onder de mensen te begeven, door me op internet-sites te storten, door te proberen een nieuwe relatie op te bouwen, ... Maar intuïtief wist ik dat ik daarmee niet gelukkiger zou worden. Want altijd keer ik terug in mezelf en als ik daar geen vrede vind met het alleen zijn, blijf ik alleen. Het kan niet van buitenaf komen.

Daarom koos ik voor de eenzaamheid. Als ik me vroeger eenzaam voelde, dan vond ik altijd een oorzaak: als ik nu eens gezond zou zijn, kon ik weer lange afstanden lopen met mijn vrienden uit de atletiekclub; als ik gezond zou zijn zou ik weer kunnen uitgaan en mensen ontmoeten; als ik fit genoeg was zou ik me weer kunnen engageren in actiegroepen of cursussen volgen; als die vrouw in die relatie nu eens zo had gereageerd, dan zouden we nog samen zijn; als ik een job zou hebben zou ik me weer nuttig voelen in de maatschappij, als ...

Door studie en meditatie begon ik in te zien dat de eenzame weg een heel goede (en volgens sommigen de enige) weg is om spiritueel te kunnen groeien. En dat was (en is) uiteindelijk mijn grote behoefte: spiritueel groeien.

Met mijn denken was ik eruit, maar gevoelsmatig was ik er nog niet mee rond. Aantrekkelijk vond ik die weg niet. Na mijn burn-out wist ik dat het niet anders meer kon en ik maakte de keuze om een tijd helemaal alleen op pad te gaan. Mensen die het goed meenden met mij heb ik zelfs op afstand gehouden, juist om die weg zuiver te gaan. Na de verkoop van mijn boerderij waren we in een klein dorp in een groot huis gaan wonen omdat ik vier slaapkamers nodig had voor mijn kinderen. Nu ze aan het uitvliegen zijn ben ik terug op de buiten gaan wonen, helemaal geïsoleerd van andere mensen. Ook dit was een bewuste keuze. Ik neem slechts enkele keren per week de auto voor boodschappen en om mijn moeder te bezoeken. Als ik met mijn hond wandel in het nabijgelegen bos, lopen we er altijd alleen. Ik heb zelfs lang getwijfeld om een hond te nemen, juist om geen verwachtingen te hebben dat die mijn eenzaamheid zou doorbreken, ik heb geen vaste telefoon meer zodat ik via de telefoongids niet meer te vinden ben, ik bel niemand op om eens een gesprekje te voeren, ...

Ik leef hier een beetje als een kluizenaar en dat is soms lastig. Maar ik ben erdoor gegaan en nu geniet ik ervan om hier alleen te zijn, in alle rust en stilte. Niet dat ik het soms niet meer moeilijk heb, maar ook dat gaat voorbij. Ik geniet van wat er is: een toevallig gesprek met een man die met een boerenpaard bomen uit het bos aan het slepen was, de buurman die met zijn tractor stopt om een praatje te maken, fietsers die de weg vragen en even blijven praten, de capriolen van mijn hond, de mensen in de winkels die vriendelijk zijn, een toevallige ontmoeting tijdens de boodschappen, de gesprekken met mijn moeder en haar vriend, een vriendelijk mailtje van een lief mens, de weinige uurtjes die mijn zoon (die in Gent studeert) thuis is, de onregelmatige aanwezigheid van mijn andere zoon en zijn vriendin, mijn dochter die soms langskomt, de weinige momenten dat ik soms nog eten klaarmaak voor drie of vier mensen, het wonder van de natuur en zijn seizoenen, de schoonheid van mijn tuin, de overvloed aan groenten en fruit die eruit komen, een douche en een drankje na enkele uren in de tuin of na een wandeling, het plezier van de fotografie, het creatief proces om er iets van te maken, enz.

Allemaal kleine zaken in het leven die vroeger evident waren en die me nu zeer gelukkig maken. Ik weet nu dat ik als mens fundamenteel alleen ben en hoe belangrijk het is om met die zijnstoestand te kunnen leven. Ik probeer gelukkig te zijn met mezelf en met wat ik doe. En alles wat er bovenop komt is een geschenk dat me zeer gelukkig maakt. Andere mensen vullen mijn leven aan, maar vullen het niet meer in. In een toekomstige relatie zal dit ook het basisprincipe zijn: elkaars leven aanvullen, maar het niet invullen. De weg van de eenzaamheid heeft mij vrij gemaakt, met beide voeten op de grond, die zijn leven niet meer laat bepalen door anderen en die juist daardoor de liefde voor alles en iedereen kan omhelzen.  Door die eenzame weg voel ik me ook verlost van die gekke wereld waarin de meeste mensen (soms wel moeten) leven. Ik ben er niet uitgestapt, maar speel er de beperkte rol die ik wil.

Spirituele groei

Spiritueel groei ik al heel mijn leven. Katholiek opgevoed, inspiratie in het christendom en extreem links gevonden om mij maatschappelijk te engageren, door een te druk leven het spirituele wat uit het oog verloren tot ongeveer aan mijn 35 jaar, dan via een reeks new-age bestsellers een nieuwe wereld ontdekt, mij verdiept in het boeddhisme en er ook naar geleefd, ... De eerste confrontatie met CVS in het jaar 2000 heeft alles in een stroomversnelling gebracht. Intuïtief wist ik dat dit een les was waarbij mijn ego een ferme deuk had gekregen. Ook had ik zoveel verloren dat woede en wrok uit de schaduwzijde kwamen. Maar ik was te ziek om nog te vechten tegen het leven en ik kon niet anders dan alles op mij te laten afkomen en gewoon door te gaan. Een periode van aanvaarding volgde erop, de schaduw loste langzaam op en ik ondervond dat ik de ruimte die in mijn leven gekomen was op een spirituele manier invulde. Vanaf 2005 heb ik heel wat cursussen, opleidingen, infoavonden, … gevolgd. Veel gezien, veel meegemaakt, zware confrontaties ondergaan en er sterker uitgekomen. Ook heb ik zeer veel gelezen, zonder oordeel over de schrijver of zijn inhoud. Alles kan voor mij, wie ben ik om te weten wat waar is of niet, maar van geen enkel boek of visie zal ik zeggen: dat is de waarheid.

Intuïtief voel ik aan wat volgens mij mogelijk is of waar ik niet in kan meegaan. Zo creëer ik mijn eigen waarheid, die op zich geen betekenis heeft. Het is enkel voor mij van belang. Net zoals ik het belangrijk vind dat ieder mens zijn eigen waarheid kan vinden en niet de waarheid van een ander mens, een goeroe, een religie, een schrijver letterlijk overneemt of moet overnemen en die dan als zijn waarheid beschouwen. Doen ze het wel, voor mij geen probleem hoor. Ieder mens is vrij en uniek, dus ieder mens kan zijn eigen waarheid al dan niet ontdekken. In het zoeken naar die waarheid kan je echter wel veel inspiratie vinden bij een ander, in een religie, een kerk of waar dan ook. Zo is het bij mij ook gegaan.

Nu ‘weet’ ik gevoelsmatig heel veel en stel me geen vragen meer naar het waarom (het verleden) en het waartoe (de toekomst). Ik weet gewoon wat NU belangrijk is voor mezelf en dat is Leven in het Nu. Zo eenvoudig is dat.

Nieuw leven

En zo ben ik een heel nieuw leven binnengegaan. Een leven dat gebouwd is op eenvoud, creativiteit, studie en meditatie. Gedeeltelijk zelf in mijn voeding voorzien, liefde voor alles en iedereen, dicht bij de natuur en het goddelijke leven.

Eenvoud

Heel simpel: een klein eenvoudig huisje, een kleine auto, een fiets die ik veel gebruik, enkel in huis wat ik nodig heb, geen rommel in huis, eenvoudig en gezond eten, een TV en muziekinstallatie zonder franjes, zuinig met energie, ... Vul zelf maar in.

Creativiteit

Fotografie en het verwerken op de laptop is mijn vorm van om als scheppend mens iets voor mezelf te maken en het naar buiten te brengen.

Studie en meditatie

De voormiddagen breng ik in alle rust en stilte door. Dit zijn de momenten van lezen, schrijven, stilzitten, projecten uitdenken en niet denken.

Zelfvoorzienend

Een groot deel van het jaar eet ik biologische groenten uit mijn tuin. Mijn kippen voorzien mij van scharreleieren. Als vegetariër ben ik zo toch voor een deel zelfvoorzienend. Jarenlang ben ik al bewust vegetariër omdat ik weet dat dit goed is voor mezelf en voor de toekomst van onze planeet.

Liefde voor alles en iedereen

Ik 'weet' dat mijn manier van leven

goed is voor mezelf, de ander en het geheel.

Het geheel? Het wordt stilaan duidelijk dat de aarde en de mensen die erop leven zo niet verder kunnen gaan en dat radicale veranderingen noodzakelijk zijn. Wat mijn taak daarin zal zijn, onder welke vorm is me nog niet duidelijk, maar ik sta ervoor open.

Dicht bij de natuur en het goddelijke leven

Hier heb ik weinig woorden voor, maar wel beelden en muziek.

Meestromen

Ik heb geleerd om me te laten meedrijven op de rivier van het leven zonder verwachtingen, zonder tegenspartelen, iedere dag te nemen zoals hij komt en niet te streven naar geluk. Het kunnen meestromen vol vertrouwen dat het goed is waar ik heen ga (al weet ik dat zelf niet, ga ik wel ergens heen?) is een basis voor veel rust en geluk. Niets meer verlangen en wensen, maar ook geen angst hebben voor wat komt. Ik ben en blijf dezelfde ziel die hier op aarde op een goede manier probeert om te gaan met alles wat IS. En hieruit groei ik. Dat maakt het meestromen ook gemakkelijker.

Auteur onbekend

Een eenzaam moment

Zomaar is het er. Dat moment van diepe eenzaamheid. Van je niet begrepen voelen door de ander. Van het zo graag willen delen en het lukt net niet. ... net niet.
Het doet pijn. Steeds maar weer.

Ik probeer die momenten met de emoties te aanvaarden. Aanvaarding maakt me sterker en onafhankelijker. ... ik probeer, maar val nog zo vaak terug op mijn oude patroon van verzet.

Buigend op de wind

is de wilg ons een voorbeeld

van waardig aanvaarden.

Zo eenzaam

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat

Al heb je een lief en een hond en een kat

En vrienden en buren, van dit en van dat

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam, zo eenzaam

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat.

Je kan wel denken dat je vrienden van je houden

Je kan wel denken dat je lief je nooit verlaat

Je kan je buren dan wel blindelings vertrouwen

Maar wat gebeurt er als het even niet meer gaat

De een moet werken en de ander heeft geen oppas

En nummer drie verlaat toevallig net de stad

En weer een ander die heeft steken in zijn borstkas

En verder is er niemand thuis en dat is dat.

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat

Al heb je een lief en een hond en een kat

En vrienden en buren, van dit en van dat

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam, zo eenzaam

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat.

Je kan collega's hebben waar je mee kunt praten

En op je club is iedereen gewoon te gek

Maar als je man je voor die stoephoer heeft verlaten

En jij bent dringend toe aan troost en een gesprek

Dan moet de een zijn moeder helpen met verhuizen

En je vriendin heeft net een zware griep gehad

En Kees is bezig met het leggen van plavuizen

En verder is er niemand thuis en dat is dat.

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat

Al heb je een lief en een hond en een kat

En vrienden en buren, van dit en van dat

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam, zo eenzaam

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat.

Je kan wel denken dat je kinderen je steunen

Je kan wel denken dat familie voor je vliegt

Maar als je zwetend in je bedje ligt te kreunen

Dan blijkt het spreekwoord weer te kloppen, schijn bedriegt

Je jongste dochter zit nou net voor haar examen

Je oudste dochter gaat een maand naar Trinidad

Je zoon zegt lachend: "Bel maar terug na de reclame!"

En verder is er niemand thuis en dat is dat.

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam, zo eenzaam

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam, zo eenzaam

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat.

Eigenlijk is iedereen zo eenzaam als wat.

Robert Long

Eenzaamheid is alleen zijn met verlangen

Mijn vader is meer dan twintig jaar geleden overleden en mijn 89-jarige moeder mist hem nog elke dag. Toen ik haar laatst vroeg wat zij het moeilijkste vindt van alleen-zijn, zei ze fel: "Als ik 's avonds naar bed ga en ik stap er dan in mijn eentje in, dan krijg ik toch gewoon weer de pest in!"

Maar de pest in of niet: elke avond voor het slapen gaan vertelt zij tot in detail haar hele dag aan mijn vader. Vervolgens bidt ze voor haar kinderen, klein- en achterkleinkinderen en voor wie het verder moeilijk heeft. Zo heeft zij een manier gevonden om verbonden te blijven met mijn vader en zin te vinden in haar soms eenzame bestaan.

Alleen zijn en eenzaamheid worden vaak door elkaar gehaald of als synoniem gebruikt. De suggestie is dat, als je alleen bent, dat betekent dat je dus ook eenzaam bent. De titel van het boek over koningin Wilhelmina 'Eenzaam, maar niet alleen' kent vrijwel iedereen, althans de mensen van zekere leeftijd. Wat zou ze bedoeld hebben met die titel? Dat ze zich eenzaam voelt, ondanks het feit dat ze omringd is door mensen en - letterlijk genomen - dus niet alleen is? Of bedoelde ze wellicht dat zij niet de enige is die zich eenzaam voelt? Of bedoelde ze dat ze zich weliswaar eenzaam voelt, maar toch mensen om zich heen heeft die haar troost schenken? Dat ze er met andere woorden niet 'alleen' voor staat? Als we het omdraaien: 'Alleen, maar niet eenzaam', zien we duidelijker dat het niet zozeer te maken heeft met de fysieke situatie, maar met hoe we die situatie ervaren, hoe we er ons erbij voelen. Zo kan iemand zich, bijvoorbeeld op een feestje, heel eenzaam voelen temidden van veel andere mensen. Het is niet alleen - zijn dat ons eenzaam maakt, maar als we ons alleen voelen en dat niet willen, kunnen we spreken van 'eenzaamheid'. Eenzaamheid is alleen zijn met verlangen. We verlangen naar iets anders dat er nu is. Het alleen - zijn is niet wat we willen, is nu? niet genoeg, er is een gemis. En vaak kunnen we niet eens verwoorden wat het dan precies is wat we missen.

In de tachtiger jaren woonde 80% van de Nederlandse bevolking in gezinsverband. In de afgelopen veertig jaar is het aantal éénpersoonshuishoudens meer dan vervijfvoudigd en op dit moment bestaat bijna eenderde van de Nederlandse huishouden uit één persoon. De verwachting is dat in 2015 drie miljoen mensen alleen zullen wonen en dat is nog een derde meer dan nu. Hand in hand met de toenemende vergrijzing kunnen we ook spreken van een toenemende vereenzaming, met name van de ouderen in onze maatschappij. Gemeenschapsleven en het gevoel ergens bij te horen, wat vroeger vanzelfsprekend was, is door de nadruk die op het individu is komen te liggen minder voor de hand liggend geworden. Mensen trouwen later en andere samenlevingsvormen dat het huwelijk zijn geaccepteerd en gemeengoed geworden.

De verwachting om op tamelijk jonge leeftijd die ene ware tegen het lijf te lopen en daarmee een relatie 'voor het leven' aan te gaan wordt als uitzonderlijk beschouwd. Veel jonge mensen wonen eerst een tijd samen en besluiten dikwijls (niet altijd) te gaan trouwen, als ze aan een gezin willen beginnen. En toch, ondanks deze verschuivingen in leefstijl en veranderde relaties, lijkt het er op dat een partnerrelatie 'normaler' gevonden wordt en door de meeste mensen verkozen wordt boven alleen door het leven te gaan. Uiteraard maakt het een enorm groot verschil in beleving of het alleen - zijn een eigen keuze is of niet. De benaming 'vrijgezel' (zit daar niet 'vrij' en 'gezellig' in?) is ouderwets geworden, 'alleenstaand' te zielig, het eufemisme daarvoor, namelijk 'alleengaand' heeft het nooit echt gehaald. Het woord 'single' dat nu in is, suggereert wat meer een zelfgekozen en moderne status. Maar laten we eerlijk zijn: het merendeel van de mensen vindt het heel moeilijk om alleen te zijn, vooral wanneer men lange tijd gewend was het leven met iemand te delen. Als die ander dan wegvalt door scheiding of sterven, ontstaat een enorme leegte waar maar weinig mensen raad mee weten. Het is of met het verlies van die ander er ook een deel van iemands eigen indentiteit verloren is gegaan. Na een periode van rouw en heroriëntering op het eigen leven kan een nieuwe fase aanbreken en nieuwe zin gevonden worden, waarin het gemis een plaats krijgt.

Mijn lieve, oude, bijdehante moeder gaf mij een advies mee. Ten eerste: niet bij de pakken neer gaan zitten. Ten tweede: zorgen dat je hobby's of interesses hebt, iets waar je warm voor loopt. En ten derde: zorg dat andere mensen bij je terecht kunnen, hun verhaal bij jou kwijt kunnen. Daarmee raakt ze aan een keerpunt van behoeften en zingeving in een mensenleven: wij zijn als mens een sociaal wezen, we hebben die behoefte aan gezelschap, liefde, gezien worden, nabijheid, gezamenlijkheid. Naast angst voor de dood wordt in de psychologie de angst voor verstoting uit de groep de grootste basale angst genoemd. We hebben er heel wat over om 'erbij' te horen en leveren daarvoor vaak meer van onszelf in dan ons lief is. Want er is tegelijkertijd ook die andere drijfveer: de behoefte aan onafhankelijkheid, om ons als mens te onderscheiden van anderen, om een individu te zijn en om ons terug te trekken in onszelf. Het vinden van een evenwicht tussen het kiezen voor gezamenlijkheid en voor autonomie is een ware kunst. Emotionele volwassenheid wordt vaak omschreven als het vermogen om zowel gelijkwaardige relaties aan te gaan als het vermogen om alleen te kunnen zijn.

Iemand schreef mij laatst in een brief: 'Het me (kunnen) terugtrekken op en in mezelf is telkens weer nodig om te beseffen, dat ik alleen kan en wil bestaan in relatie en contact tot alles en iedereen om me heen.'

Dat duid op dynamiek, het vrij bewegen tussen die twee polen: je terugtrekken in jezelf en van daaruit weer de verbondheid (willen) opzoeken met dat wat buiten ons is. Alleen zijn stelt ons in staat om in contact te komen met onze diepere gevoelens en drijfveren, om onszelf te leren kennen, eerlijk te zijn met onszelf. Het helpt ons en is zelfs noodzakelijk om verlies te verwerken en aanvaarden. In het alleen - zijn kunnen we nieuwe ideeën opdoen, kan onze creativiteit gaan stromen. Vrijwel alle grote schrijvers, dichters, componisten, schilders, maar ook filosofen en andere wetenschappers vonden in hun alleen - zijn de bron van hun creativiteit. Het afzonderen van de buitenwereld en ons terugtrekken in onze binnenwereld lijkt een voorwaarde voor scheppend bezig zijn, voor vernieuwing en verdieping. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel van 'de groten der aarde' alleen leefden, de afzondering bewust opzochten. En veel de mooiste kunstwerken zijn ontstaan vanuit een diep gevoel van eenzaamheid, wanhoop en verlatenheid. Het is verbazingwekkend hoeveel kunstenaars en filosofen periodes van kortere of langdurige depressiviteit hebben doorgemaakt. Waarbij hun creativiteit hun beste houvast en manier van overleven was. Het uitdrukking geven aan en daarmee transformeren van die gevoelens legt tevens weer een link naar de buitenwereld en geeft betekenis aan het soms zo moeilijke en pijnlijke bestaan.

In Sandor Marai's roman zegt de generaal: 'Een - zaamheid is ook nogal curieus ... soms als een oerwoud, vol gevaren en verrassingen. Ik ken haar in al haar varianten. De verveling, die je tevergeefs probeert te verdrijven met een kunstmatig gestructureerd leven. Dan de plotselinge uitbarstingen. Eenzaamheid is even geheimzinnig als de jungle.'

Hoe vaak proberen we niet die 'verveling en gevaren' van de eenzaamheid te vermijden door afleiding te zoeken in o, o, o zo druk en doenerig zijn, klakkeloos de televisie aan te zetten alleen om de stilte te verdrijven, onze angst te verdoven met alcohol, drugs of gebeuzel. En daar-mee missen we dan ook de verrassingen die eenzaamheid ons kan brengen, nieuwe inzichten, een nieuw herwonnen evenwicht en vertrouwen.

Even verder in de roman Gloed zegt de generaal: "ln de eenzaamheid leer je alles kennen en dan ben je nergens meer bang voor."

Jezus trok zich veertig dagen en nachten terug in de woestijn. Boeddha nam zich voor stil te blijven zitten, alleen onder de Bodhiboom, net zo lang totdat het antwoord op die grote, urgente vraag van leven en dood zich kenbaar zou maken. Zowel Jezus als Boeddha werden in hun afzondering op de proef gesteld, de verleiding en bezoeking in hun geest in de gedaante van respectievelijk de duivel en Mara. Mohammed trok zich jaarlijks tijdens de maand Ramadan terug in een grot. Boeddha bleef nog negen en veertig dagen na zijn verlichtingservaring alleen in de woestijn en voelde zich pas daarna in staat terug te gaan naar 'de wereld' om zijn inzicht en openbaring te delen. Een periode van terugtrekken, afzondering, alleen zijn om vervolgens weer te kunnen communiceren met anderen.

In onze hectische en rumoerige tijd is het meer dan ooit nodig om tijd te nemen om ons terug te trekken, om alleen met onszelf te zijn. Doordat we zo gewend zijn aan voortdurende prikkels en overstimulatie lijkt het of we haast geen stilte meer kunnen verdragen. De woorden retraite en retreat betekenen letterlijk: je terugtrekken. Een tijd om je te bezinnen, bij zinnen te komen, een tijd voor reflectie en pas op de plaats. 'Reculer pour mieux sauter", zeggen de Fransen zo mooi: een stapje terug doen, zoals we een aanloop nemen voor een sprong. Dit je terug trekken kan door middel van meditatie, maar ook door bidden ('alleen zijn met God'), creatief bezig zijn, muziek luisteren of in de natuur zijn. Het zijn manieren waarop we de niet-materiële dimensie van ons bestaan kunnen ervaren.

Als we alleen zijn, hoe vaak Zijn we dan werkelijk alleen met onszelf? Met ons eigen hart? Met ons hele hebben en houwen, ook die aspecten van onszelf waar we nou niet bepaald trots op zijn? Kunnen we met onszelf verkeren, open en eerlijk zijn met onszelf, vertrouwd zijn met nietweten, intiem zijn met onszelf? Tijdens het mediteren kunnen we oefenen in dit alleen Zijn, er alleen maar Zijn met wie je werkelijk bent, opgenomen in dat wat groter is dan ons beperkte en vaak zo neurotische 'ikje'. Geboorte en dood zijn momenten, processen van ultieme existentiële eenzaamheid en tegelijkertijd zijn dat ook de momenten waarin we de grootst mogelijke intimiteit kunnen ervaren met elkaar. We worden alleen geboren en we gaan alleen weer dood. En daartussen bewegen we ons tussen eenzaamheid en verbondenheid.

Het Engelse woord 'alone' en het Nederlandse 'alleen'kunnen opgesplitst worden in 'All One' en 'al-Een'. Al hebben we maar een glimp opgevangen van deze ultieme Eenheid, waarvan we allemaal deel uitmaken, dan wordt alleen zijn 'alleen Zijn, niet meer en niet minder. Een tijdelijke staat van Zijn, die weer gevolgd wordt door de volgende staat van Zijn.

Ram Dass die in de zeventiger jaren beroemd werd met zijn boek Be here Now heeft na zijn beroerte (met hulp) een prachtig boek geschreven over ouder worden:

Still here, in het Nederlands vertaald als Vanaf Hier - vanaf Nu. Hij schrijft daarin onder andere: 'Achter de machinatie van onze briljante, onafhankelijke geest, bevindt zich een essentie die niet geconditioneerd is, een Zijn dat door ouder worden niet verandert, waar niets aan kan worden toegevoegd, en waar niets van wordt afgenomen. Hoe meer we ons bewust worden van dit Zijn, dat onze ziel is en de bron van onze kracht, hoe minder we het slachtoffer worden van het waandenkbeeld van zinloosheid.'

Wanneer we onze bestaansgrond, die diepere essentie, die  verbondenheid met het grotere geheel ervaren, onze eenheidmet alles wat bestaat, met de hele Kosmos, dan komt alleen-zijn in een heel ander licht te staan. Dan is er geen verlangen naar iets anders en daarom ook geen gevoel van eenzaamheid. Dan is het goed en compleet, precies zoals het Nu is, als het moeilijk is! Dan kan het ervaren van de niet-materiële wereld een bron worden van vreugde en een grondeloos vertrouwen, een bron waar we steeds weer naar kunnen terugkeren om ons te laven en te sterken. Dan leren we een ander soort geluk kennen, dat niet afhankelijk is van uiterlijke omstandigheden en dus ook niet van het feit of we alleen zijn of niet. En van daaruit kunnen we de wereld weer tegemoet treden met openheid, compassie en wijsheid en er ook echt zijn, bij die ander. In die verbondenheid kunnen we soms gaan zien dat er op dat niveau geen ik is en geen ander, dan is er alleen maar Zijn. Het bekende gedicht van Ed Hoornik 'Hebben en Zijn' eindigt met:

'Zijn is de ziel, is luisteren, is wijken,

is kind worden en naar de sterren kijken.

en daarheen langzaam worden opgelicht.'

Maar pas op: de verleiding is groot om daar bij die sterren te blijven hangen. Onze taak ligt Hier en Nu, midden in dit leven, met al haar pracht en haar verschrikking, met alle ups en downs, die het leven leven(d) maken!

Tekst: Ir'ene Kyojo Bakker

Eenzaamheid - alleen zijn

Terug denkend aan mijn eigen eenzaamheid -alleen zijn.

Verdrietig door afwijzing en onbegrip de reden willen begrijpen. Lopend op mijn eigen levenspad
openbaarde zich de antwoorden vanzelf.

Vele spirituele mensen zijn als kind al erg eenzaam omdat ze niet begrepen worden omdat ze al anders zijn. Trekken zich vaak dromend terug op hun kamer of ze liggen te dromen in het gras. Met je hoofd ben je meer daar als hier. Intuïtief weet je al veel meer. Door de afwijzing die je ondervind door het niet begrepen zijn ga je je eenzaam voelen. Je hebt en vind geen aansluiting bij de mensen. Naarmate je ouder word ga je de eenzaamheid nog meer en meer ervaren ondanks de kennissen en vrienden die je hebt. Zijn het wel vrienden vraag je je af als je gesprekken in jou ogen nergens over gaan. Geen aansluiting op jou interesse dus lopen die vriendschappen vaak op niets uit ook al omdat jij geeft en geeft en geeft en niet meer geven kan omdat er geen respons terug komt.

Waarom zo lang zoeken en alleen zijn, die knagende eenzaamheid voelen.

Het antwoord kwam van binnen uit. Als je geen aansluiting vind bij anderen ligt het daar ook niet! Waar dan wel! Bij jou zelf is het antwoord.

Bij jou zelf, je eigen hart openen en jou zelf boven alles liefhebben. Liefde voor jou zelf, je zelf accepteren wie en hoe jij bent lost eenzaamheid op. Je hebt dan contact met jezelf. Je krijgt zelfkennis en eigenwaarde en je kan heel goed alleen zijn. Je bent graag alleen omdat je dat nodig hebt en kan jezelf ook vermaken.

Ja maar dat kan ik niet hoor je dan.

Als jij niet van je zelf houd kan je ook niet van anderen houden. Bijvoorbeeld je partner en kinderen. Velen zullen nu denken natuurlijk houd ik van ze. Nee dat is liefde vanuit het denken en niet met je hart.

Als jij voelt vanuit je hart en vanuit het voelen met je hart houd van je kinderen en je partner en kan je ook van jezelf houden. Als je van jezelf houd, contact hebt met jou Hogere Zelf ben je niet meer eenzaam.

Eenzaamheid is afgesneden zijn van jezelf. Houden van je zelf maakt je heel en compleet en naarmate jij je pad loopt en meer en meer in contact met jou eigenliefde groeit ook jou eigenwaarde. Zo ga jij jezelf koesteren en ga je heel voorzichtig met je zelf om. Zo ook wordt je selectiever in de keus van vrienden en merk je heel vlug of het echte vriendschappen zijn of geveinsde uit eigenbelang omdat de ander aandacht nodig heeft.

Naarmate je dichter bij jezelf komt en je hart zich opent, je liefde voor jezelf sterker wordt groeit ook de Universele liefde in jou. Dat is liefde voor je naaste, je medemensen en dan verdwijnt meer en meer het alleen zijn gevoel.

Hoe mooi is het als je kunt baden in eigenliefde, je kracht en licht toenemen naarmate je groeit en groeit en je op je pad je zielemaatjes gaat ontmoeten. Doordat jij je zelf liefhebt kan je ook je eigen zielsverbonden herkennen. Het is het gevoel van hart tot hart. Iets wat je moeilijk in woorden kunt vangen of uitleggen, het is er of het is er niet.

Zielsverwanten ontmoeten is een ontroerende gebeurtenis. Je voelt de verbondenheid al op afstand. Je herkent elkaar en bent emotioneel zonder het te kunnen uitleggen. Liefde beleven tussen mensen die je nooit gekend hebt of ontmoet is het aller mooiste geschenk van boven. Zielsverwanten worden in deze tijden samen gebracht om het licht en liefde kracht te versterken om zo samen de wereld mooier te maken voor wat komen gaat. Zo lost de eenzaamheid op en alleen zijn in AL EEN ZIJN.

Meer over eenzaamheid.

Hoe eenzaamheid tot vervulling leid

Communiceren is geen kunst,

de mogelijkheden zijn talloos.

Elkander echt te ontmoeten,

vraagt een ander uitgangspunt.

uit "Eenzaamheid als loutering",

Marieke de Vrij

Eenzaamheid is een nooit eindigend levensthema. Wie heeft zich niet wel eens heel eenzaam gevoeld op een plek waar veel mensen het ogenschijnlijk heel gezellig hebben? Wie kent niet het gevoel dat de muren op je afkomen en je dat niet weet waar je het zoeken moet om uit je diepste eenzaamheidsgevoelens te komen? Wie voelt zich niet regelmatig onbegrepen en een roepende in de woestijn, en denkt ook nog de enige te zijn die dit overkomt? Het thema eenzaamheid is een groot en herkenbaar probleem. Het is niet toevallig dat Marieke de Vrij er heel wat lezingen aan heeft gewijd en het komt terug in veel van haar gedichten. In dit stuk zijn haar teksten over dit thema gebundeld.

Besproken worden achtereenvolgens de diverse vormen van eenzaamheid, de oorzaken ervan, hoe we deze staat kunnen verduren en hoe eenzaamheid kan leiden tot een onafhankelijker leven, vervuld van compassie voor onszelf en anderen.

Marieke laat ons horen hoe we ons eigen haardvuur brandend kunnen houden, hoe we ons daaraan kunnen warmen en hoe we tenslotte, vervuld van deze warmte, de buitenwereld tegemoet kunnen treden.

Vormen van eenzaamheid

Ieder mens kent vermoedelijk gevoelens van eenzaamheid, maar het leven van de een zal hierdoor meer getekend worden dan het leven van de ander. Soms lijkt een leven een aaneenschakeling van eenzaamheidsbelevingen, maar meestal is het toch zo dat er tussentijds perioden zijn dat er wel aansluiting gevonden wordt, hetzij bij anderen, hetzij in zichzelf. Goed om dit te beseffen: dingen veranderen, er is altijd sprake van vernieuwing.

Wat ligt er aan eenzaamheid ten grondslag? Marieke noemt een aantal vormen en aspecten:

Eenzaamheid kan ontstaan doordat we ons door anderen niet her- of erkend weten; de eigen ontwikkeling voltrekt zich langs andere lijnen dan die van de mensen om ons heen. Uit angst voor afwijzing houden we onszelf in wat betreft spreken en handelen. Een gevolg hiervan is dat anderen steeds minder contact zullen zoeken. Een vicieuze cirkel dus. Feitelijke persoonlijke behoeften raken ondergesneeuwd en het is moeilijk dit veelvuldig vóórkomende patroon te doorbreken.

Vaak ook leiden gevoelens van eenzaamheid tot pogingen ons aan te passen aan gedrag wat er voor de hand ligt, zonder het meest wezenlijke van onszelf tot uitdrukking te brengen en daarbij stoppen we zelfs met het luisteren naar onszelf. Deze vorm van gedrag kaatst vroeg of laat als een boemerang op onszelf terug.

We kunnen ook pogingen doen om ons leven zó in dienst te stellen van anderen, dat we volledig voorbijgaan aan onze eigen ontwikkeling. Het ziet er niet als zodanig uit, maar vaak ligt er grote eenzaamheid aan ten grondslag.

We kunnen ook zeer eenzaam zijn als we het verlangen voelen en voeden om meer uit te drukken dan wat we op grond van ervaring anderen zouden kunnen laten zien; een soort spagaat tussen wens en werkelijkheid vanuit ontevredenheid met de bestaande situatie.

Toekomstangst kenmerkt zich door ingehouden gedrag: ons moedwillig kleiner maken dan we in wezen zijn en onszelf steeds onderuit te halen, waardoor er geen vernieuwing plaats kan vinden, omdat we onszelf nooit goed genoeg zullen vinden.

En dan zijn er onder ons nog de rijk getalenteerde mensen die hun gaven niet direct in de maatschappij brengen, maar die door hun staat van Zijn een voedingsbodem creëren, die een bron van energie is voor de gehele Kosmos. Bijvoorbeeld door meditatie en gebed. Dit kan een heel specifieke en weinig beschreven eenzaamheid met zich meebrengen. Dit is de eenzaamheid van het vervuld zijn in zichzelf, waarbij anderen niet meer nodig zijn. De kluizenaars van deze tijd.

Diametraal daar tegenover staat de eenzaamheid die ontstaat als we, zonder eerst onszelf geaccepteerd te hebben en onze eigen drijfveren onderzocht te hebben, ons afhankelijk maken van anderen door goedkeuring en bevestiging te verwachten. De taak van zelfonderzoek moeten we nooit uit handen geven, ons authentieke Zelf gaat dan verloren. Dit gebeurt meer dan we denken: de diepste eenzaamheid die ervaren kan worden is het verlies van eigenwaarde. We kennen het allemaal, bij vlagen, maar als dit een permanente staat wordt, kan wanhoop ons deel worden.

Samenvattend, er bestaan grofweg twee vormen van eenzaamheid: de vorm waarbij er sprake is van worteling in zichzelf en er een zekere mate van onafhankelijkheid bestaat, en de vorm waarbij afhankelijkheid een grote rol speelt. Het zal duidelijk zijn dat het probleem van eenzaamheid in het tweede geval aanzienlijk ernstiger is dan in het eerste.

Eenzaamheid door ontworteling

Diverse mechanismen kunnen gevoelens van eenzaamheid verzwaren. Een opvoeding waarbij er geen ruimte was voor de authenticiteit van het kind dat we waren, maakt dat we minder in onszelf zijn gaan geloven. Een direct gevolg daarvan is dat we later wat betreft handelen vaak wachten op anderen, wachten op steun van anderen die zeggen dat we meetellen, ertoe doen, dat we een functie hebben. Als die waardering en bemoediging uitblijven en we niet in staat zijn om te gaan met de gevoelens die dit bij ons oproept, kan het zo zijn dat we de ontstane eenzaamheid aanvankelijk gaan verdoezelen. Eenzaamheid wordt maatschappelijk nauwelijks getolereerd noch met liefdadigheid omhuld. Dit kan uiteindelijk leiden tot volledige ontkenning van onze eigen kracht hetgeen zich op vele manieren kan uiten. Denk bijvoorbeeld aan verwaarlozing van woning, voeding, van onszelf. Of aan het zich terugtrekken uit de maatschappij en het verbreken van familiebanden. Anderen kunnen ons in die fase van ontheemding nauwelijks nog naderen. Soms echter krijgt dit proces zijn beslag terwijl mensen ogenschijnlijk volledig participeren in het gezinsleven en een maatschappelijke positie bekleden.

De angst dat deze staat een permanent karakter krijgt en zelfs nooit meer stopt, trekt nog verder door naar beneden in de richting van machteloosheid, inactiviteit - figuurlijke en letterlijke onbeweeglijkheid - en uiteindelijk verstarring: een deplorabele staat waaruit het zeer moeilijk is te ontsnappen. Herkenning van deze fasen in onszelf kan voorkomen dat we niet dieper wegzakken en onszelf bijtijds aan de haren uit het moeras trekken, omdat dan geweten wordt dat eenzaamheid iets is wat verdragen kan worden, dat er een diepere betekenis schuilt in eenzaamheid en dat het kan leiden tot een vollediger thuiskomen in onszelf en in een grotere onafhankelijkheid. Een volkomen andere invulling van het leven kan de vrucht zijn van dit proces. Het is steunend dat kennis op dit terrein is vrijgegeven!

Onderliggende factoren

Veel mensen worden al eenzaam geboren. Dit kan gezien worden als een gevolg van ervaringen uit eerdere levens. Begrijpende ouders kunnen hier veel verzachting aanbrengen. Omstandigheden als verlies van familie en vrienden, echtscheiding, niet passend werk en financiële problemen zijn vaak de oorzaak van depressieve gevoelens met daaraan gekoppeld eenzaamheid.

Daarnaast is er de eenzaamheid van de ziel, hetgeen te maken heeft met innerlijke rijping. Hoe meer we onszelf ontwikkelen, hoe beter we kunnen omgaan met alle gebeurtenissen in het leven. De eenzaamheid als gevolg van het feit dat er geen contact is met het eigen Zelf - het wordt in Mariekes teksten steeds opnieuw aangegeven - dat is de zwaarste vorm. Volledig weggeschonken aan anderen, te weinig waardering ervoor teruggekregen en het moeilijkst om opnieuw aan te haken. Dit gedrag ontstaat meestal vroeg in iemands leven en verloopt heel sluipend. Opeens is er dan een punt bereikt waarop terugkeer onmogelijk lijkt.

Een specifieke levensopdracht, bijvoorbeeld een voorloperrol op het terrein van maatschappelijke vernieuwingen, brengt ook eenzaamheid met zich mee. Maar dat is een vorm van eenzaamheid die gemakkelijker kracht en loutering genereert, nodig om tot voltooiing te komen van deze opdracht. Een zekere rijpheid om dit te volbrengen is dan van nature al aanwezig.

Vaak echter is niet te doorgronden wat er aan eenzaamheid ten grondslag ligt. Het geeft dan misschien moed om herhaaldelijk te beseffen dat in ieder moment alles voorradig is wat voor de huidige ontwikkeling nodig is. Wàt dat ook is, precies dàt is het meest optimale om te leren zich uit te drukken binnen de waarde van het eigen, authentieke zelfbeeld.

Het verduren van eenzaamheid

Het is moeilijk zelf de verantwoordelijkheid voor de eigen eenzaamheid - het gevoel volledig verloren te zijn - te dragen, maar wachten op hulp van anderen betekent zowel verlies van tijd als van mogelijkheden. Maatschappelijke ondersteuning van en waardering voor mensen die zich korte of langere tijd in eenzaamheid terugtrekken bestaat nauwelijks. Er rust nog een taboe op en de ‘oplossing’ wordt te veel gezocht in bijvoorbeeld het aanbieden van een alternatief in de vorm van activiteiten in plaats van het bieden van waardering voor mensen die een speciaal proces door gaan. Met Kerst en andere religieuze feestdagen speelt dit het meest. Met andere woorden, degene die dit overkomt zal de oproep tot een hogere mate van zelfverkenning in zichzelf levend dienen te maken, omdat daar alleen de mogelijkheid ligt om - vroeg of laat - tot aanvaarding van deze lotsbestemming te komen. Aanvaarding die de kiem in zich draagt van wezenlijk zelfbesef dat ertoe zal leiden dat verbinding met anderen (opnieuw) mogelijk is. Eenzaamheid roept op tot het diepe doorgronden van het eigen Zelf op een wezenlijk niveau, tot het moment van doorléving zich aandient en het gevoel van eenzaamheid wijkt. De berusting verandert in een actieve overgave. Eenzaamheid, die we op een dergelijke manier doorleven, schept rust op een heel diep niveau. Er ontstaat compassie voor onszelf en herkenning van het eigen wezen door onze persoonlijkheid heen. ‘Daar waar de muren geen oren hebben, ben ik mijn eigen gehoor geworden,’ dicht Marieke.

Handreikingen

Het bovenstaande klinkt prachtig, maar als we onvoldoende kracht tot verandering ervaren, als we nauwelijks in onszelf durven huizen en al helemaal geen contact met anderen kunnen leggen, dan zijn bemoedigende woorden op papier niet altijd voldoende om de impasse te doorbreken. Dan kunnen we, zo raadt Marieke aan, de weinige energie die er is het beste gebruiken voor zelfzorg.

In de eerste plaats is contact leggen en houden met het eigen lichaam heel belangrijk: warme baden, (zelf)massage, lekker ruikende olie voor de huid en een aangename geur in huis, zachte kleding in niet te donkere kleuren, smakelijke hapjes aan een mooi gedekte tafel met misschien een zacht muziekje op de achtergrond, een behaaglijk bed, kortom dingen die te maken hebben met aandacht voor eigen welbevinden helpen om letterlijk en figuurlijk beter in ons vel te zitten. Ook beweging hoort daarbij. Het liefst dagelijks wandelen in de natuur: heelmeester nummer één. Maar ook thuis is beweging natuurlijk mogelijk, bijvoorbeeld door mee te bewegen op muziek of door te dansen.

Aandacht voor de leefomgeving helpt ons het contact te herstellen met de directe wereld om ons heen. Verse bloemen in huis, al is het maar één roos naast het bed, zachte en warme verlichting, het lievelingsfruit op de schaal, en alles wat voor een ieder persoonlijk goed zal voelen.

Marieke geeft ook een handreiking wat betreft bezigheden: het is steunend een vorm van creativiteit te zoeken die bij je past. Schrijven, schilderen, musiceren, lezen, het zijn alle vormen die een brug kunnen slaan naar de eigen bron. Hoe moeilijk het ook is om dit op te pakken, de vervulling die dit geeft kan het haardvuur brandend houden.

Een volgende stap kan zijn om op een rustige manier de buitenwereld toe te laten door bijvoorbeeld een bezoek aan een museum of een concert. Heel langzaam kunnen we door de aandacht voor onszelf weer opbloeien en de grote kwetsbaarheid waarmee dit proces aanvankelijk gepaard gaat zal op zeker moment een steviger basis vinden in onszelf. Kortom, we zijn zelf degenen die kunnen troosten en de verbinding herstellen.

Doorleving

Compassie, die gericht is op onszelf, is de belangrijkste voorwaarde voor doorleving van onze eenzaamheid. Eigen miskenning maakt het onmogelijk om door de pijnervaring heen in een staat van verstilling te komen, opgeroepen door iets dat vergelijkbaar is met het effect van genadige morfine, een staat die dagen kan aanhouden en die voelt als meditatieve rust. ‘Plots doortrok een vreemde vrijheid mij, alsof ik aarde en hemel aaneen verbond’, zo staat het in een gedicht van Marieke.

Het verdriet krijgt de ruimte doordat het gekend wordt naar eigen waarheid, dus niet vanuit de bevestiging van anderen. Er wordt gezien waarom dit verdriet zo diep was, hoe pijnlijk het was, en wat er gedaan is om tot doorleving te komen.

Dit inzicht werkt beschermend bij toekomstige ervaringen zodat we niet opnieuw situaties opzoeken die in ons nadeel werken. Het is een grote kunst ons hart open te houden en de grenzen te bewaken zonder harteloos te worden. Delen met anderen is belangrijk, het wekt een energieveld op dat in ons eentje moeilijker te ervaren valt. Maar mocht dit onverhoopt niet kunnen, dan is er de ervaring dat in verbondenheid met de eigen kern volledige vervulling kan plaatsvinden. Leven vanuit een zuivere wil, een wil die gekoppeld is aan het zielsleven en niet aan de persoonlijkheidsstructuur, draagt het verlangen in zich de aardse taak te volbrengen en daardoor zal het leven zijn koers vinden.

De weg naar onafhankelijkheid

We schuiven in het leerproces van het leven steeds iets op. Na iedere crisis komen we er toch wat rijper uit. Het besef dat eenzaamheidsgevoelens daar aan mee kunnen werken, maakt dat deze beter te verdragen zijn. Dit innerlijke leerproces vraagt tijd, moed, eerlijkheid en eenduidigheid. Als we steeds oefenen onszelf vanuit onze huidige ontwikkelingsfase met de juiste intentie uit te drukken, verdiept de ervaring en dit gaat gelijk op met een grotere mate van blijmoedigheid. Contact met anderen zal niet altijd soepel verlopen (er is zo veel verscheidenheid in ontwikkeling), maar verwondering en respect voor wat wezenlijk is zullen de mildheid oproepen om door te gaan, zonder te veel energie te spenderen aan te grote verschillen. Niet alles verdient respect, maar accepteren dat alles bestaat is al een grote stap.

Marieke vergelijkt in haar poëzie dit ontwikkelingsproces met het weven aan het eigen bruidskleed: ‘Iedere draad is gesponnen, innerlijk werkend door levens en uren van eenzaamheid heen. Eerst nog weeklagend gezien het vele bloeden van mijn verwonde vingers, heb ik uiteindelijk overgave geleerd aan Uw Kosmische wetten om nu te voltooien dit kleed.’

Conclusie

Wanneer we in staat zijn onze eigen eenzaamheid te tolereren of - beter nog - te leren liefhebben, kunnen we stoppen met het claimen van aandacht van anderen en gaan we ons eigen pad belopen. ‘Alleen ik zelf ken in diepte mijn onverwoestbaar gebroken hart en de parel die hierin is geslepen’. Met de winst die we behalen bij de doorleving van eenzaamheid is het mogelijk te gaan functioneren in een groter geheel. Het mooiste is om in de pas te lopen met de verwerking van dingen die nu spelen. Achterstallig onderhoud is altijd heel zwaar.

‘Creëer je eigen haardvuur!’ Marieke maakt ons duidelijk dat we in alle opzichten in onszelf een thuis kunnen creëren, waar we ons innerlijk vuur brandend kunnen houden en de warmte ervan kunnen delen met anderen.

Het geschenk van eenzaamheid

Het geschenk van eenzaamheid spiritueel gezien, is de eenzaamheid een groot geschenk. Eindelijk worden we hierdoor enerzijds gedwongen tot onze kern te komen, kunnen we denken-en op zoek gaan naar onze kern, en anderzijds worden onze nieuwe verworvenheden beschermd tegen 'vertrappeling'

Eenzaamheid heeft verschillende vormen, (hier is het misschien goed een citaat aan te halen uit een boek van Herwig Arts:)

Toegeven aan het mysterie is het veilige omgrensde huis van schijnbaar evident zelfbezit verlaten om naar buiten te treden en zich te begeven op een domein waar geen vaste wegen meer bestaan. Dit is zich wagen in een eindeloos avontuur van het ingaan op het oneindige, ofwel kiezen voor het evidente eindige.'

Voor Herwig Arts is dat een keuze tussen 'Hemel en Hel'. Dat kan alleen lukken in stilte, in betrekkelijke afzondering.

Deze ervaring van één van de vele vormen van fundamentele eenzaamheid vangt meestal aan als men zich nog 'in groep' bevindt. Er is dan het gevoel zich niet meer verbonden weten, zich een vreemde voelen; een gevoel dat velen het hele leven al meedragen. In essentie is er dezelfde uitnodiging om een halt toe te roepen aan onze huidige manier van leven; een uitnodiging op zoek te gaan naar ons echte ik, naar de oorzaak van dit gevoel, naar het doel van ons bestaan, en uiteindelijk naar de woestijnervaring, om tot die eigen kern door te dringen en het spirituele aspect van het leven terug een plaats te geven. Hoe fundamenteler die eenzaamheid wordt, hoe sneller en heftiger we er iets aan gaan doen, en hoe sneller we 'herboren' kunnen worden. Maar er is wel actie vereist, liefst een beleving met passie voor het onderwerp om genoeg kracht als tegengewicht te bieden, een terugwerkende kracht die de poort naar het nieuwe inzicht opent, en dat is geen gemakkelijke opgave. De dan verworven rust, zelfs in een situatie van 'alleen' zijn, is niet meer eenzaam. De rust begint door alleen maar aan het proces te beginnen. Stilaan ontdek je dan de synchroniciteit: vraag en je zult krijgen.

Het is een leuk spel hiermee aan het werk te gaan, en soms echt spannend door de magie die het meebrengt. Want 'hierboven' 'spelen' ze mee. Dit is een eerste stap om je nooit meer eenzaam te kunnen voelen, want we hangen allemaal energetisch aan mekaar, de hele Kosmos, en worden erdoor geholpen, meer dan ooit tevoren. We krijgen zoveel cadeaus, maar we zijn er ons niet altijd van bewust. Tot we bewust 'Ja' zeggen aan het leven in 'eenheid', vanaf dan zijn we voelbaar ondersteund, en komen ook mensen op je weg - de juiste, en de juiste energieën!

Het gevoel van 'fundamentele eenzaamheid' komt waarschijnlijk voort uit de illusie van afgescheidenheid in de eerste periode van deze woestijnperiode. De vraag is hoeveel woestijnperiodes we zo doormoeten in ons leven. Misschien totdat we leren dat er één stem is die altijd luistert en antwoordt, en dat we verbonden zijn met die stem. Hopelijk kan ik al iets aanbieden om je erdoor te helpen, om te overtuigen van de schoonheid, en de noodzaak van eenzaamheid; en ook om het zien en voelen zo in te stellen dat we onze werkelijke eenheid terug ontdekken, en daar de levende bewijzen van te krijgen.